۳۱ اردیبهشت ۱۳۸۷

خرافات: 1- جاسوسي با ماهواره

در موردِ ماهواره‌هاي جاسوسي مي‌گويند که آن‌ها قادرند هر آن چه که روي زمين مي‌گذرد -تا حد تشخيص پلاکِ اتوموبيل در خيابان- رديابي کنند. ببينيم آيا واقعاً يک «ماهواره» قادر است با اين دقتِ ادعا شده، آن چه را که روي زمين مي‌گذرد ببيند؟
در اپتيک موضوعي هست با عنوانِ «قدرت تفکيک». قدرت تفکيک به ساده‌ترين زبان، يعني کم‌ترين فاصله‌ي زاويه‌اي که يک بيننده مي‌تواند دو نقطه را به طور مجزا ببيند، و اگر فاصله‌ي زاويه‌اي از آن کم‌تر باشد، دو نقطه به يه نقطه تبديل خواهند شد. پس هر چه قدرتِ تفکيک -يعني کم‌ترين فاصله‌ي زاويه‌اي قابل تفکيک- کمتر باشد، مشاهده کننده مي‌تواند جزئياتِ بيشتري را از سوژه ببيند. اين عدد تنها بستگي به دو عامل دارد: طول موجِ امواجي که در دستگاهِ مشاهده آشکار مي‌شود، و قطرِ شيئي مشاهده کننده. با کمي محاسبه‌ي ساده، مي‌توان نشان داد که تلسکوپ هابل با قطرِ شيئي 2.5 متر و ارتفاعِ پايين (580 کيلومتر) -بدونِ در نظر گرفتن تأثير مخرب جوِّ- در نور مرئي قادر به تفکيک دو شيئ روي زمين که که فاصله‌شان کم‌تر از 500 متر باشد نيست، و براي اين که يک ماهواره بتواند از آن ارتفاع فقط هيبتِ يک انسان 2 متري را تفکيک کند، «حداقل» بايد شيئي 2.5 ضرب در 250 يعني 625 متري داشته باشد. اين عدد را مقايسه کنيد با اندازه‌ي بزرگ‌ترين تلسکوپ نور مرئي مستقر بر روي زمين (کم‌تر از 23 متر) و اندازه‌ي بزرگ‌ترين کشتي (کم‌تر از 500 متر)!
دقت کنيد که قدرتِ تفکيک يک موضوعِ مطلقاً اپتيکي‌ست و ربطي به قدرت کامپيوترهايي که تصوير را پردازش مي‌کنند ندارد. ضمناً با بزرگ‌نمايي بيشتر، قدرتِ تفکيک بيشتر نمي‌شود.

دنياي مدرن هم درست مثلِ دنياي قديم خرافاتِ خودش را دارد که از «ندانستن» ناشي مي‌شوند. شايد کمي فکر کردن و تحقيق در موردِ آن‌چه مي‌شنويم، ما را در برابر اين خرافه‌ها مصون کند.

هیچ نظری موجود نیست: